Birçok ebeveyn çocuğunun davranışlarını anlamaya çalışırken yalnızca görünen sonuca bakar. Huysuzluk, inat, aşırı hareketlilik, içe kapanma, çabuk ağlama, öfke patlamaları ya da dikkat dağınıklığı gibi durumlar çoğu zaman “sorun” gibi görünür. Oysa bunların altında çoğu zaman çocuğun mizacı çalışır.
Mizaç, çocuğun doğuştan getirdiği temel işleyiş biçimidir. Bazı çocuklar daha hassastır, bazıları daha hareketlidir, bazıları daha kuralcıdır, bazıları ise daha özgür ve değişken çalışır. Bu yüzden aynı yöntemin her çocukta işe yaramaması çok doğaldır. Çünkü her çocuk aynı iç ritimle büyümez.
Çocuklarda mizacı anlamanın ilk yolu, davranışın altındaki ihtiyacı fark etmektir. Örneğin sürekli hareket eden bir çocuk bazen sadece yaramaz değildir; bedensel boşaltıma ihtiyaç duyuyor olabilir. Çok ağlayan bir çocuk sadece hassas değil; fazla uyarılıyor olabilir. Sessiz görünen bir çocuk ise “sorunsuz” değil; belki de iç dünyasını söze dökmekte zorlanan bir mizaca sahip olabilir.
Mizacı anlamak için şu başlıklara dikkat etmek gerekir:
Çocuk en çok ne zaman zorlanıyor? Değişime mi, kurala mı, kalabalığa mı, yalnızlığa mı, yüksek sese mi, eleştiriye mi, belirsizliğe mi? Hangi koşullarda daha rahatlıyor? Hangi ortamlarda parlıyor? Hangi yaklaşım onu sakinleştiriyor, hangisi daha çok kilitliyor? Bu sorular mizacın izlerini taşır.
Çocuk mizacı özellikle ebeveynlikte çok önemlidir. Çünkü ebeveyn kendi mizacına göre değil, çocuğun mizacına göre yaklaşım geliştirmeye başladığında ev içi çatışmalar azalır. Bir çocuk alan istiyorsa bunu saygısızlık sanmamak, bir çocuk rutine ihtiyaç duyuyorsa bunu inatçılık zannetmemek, bir çocuk duygusal taşma yaşıyorsa bunu yalnızca şımarıklık gibi görmemek gerekir.
Mizacı anlamak çocuğu etiketlemek değildir. Tam tersine, onun davranışının arkasındaki gerçek ihtiyacı fark etmeye yardımcı olur. Bu sayede ebeveyn daha doğru sınır koyabilir, daha doğru destek verebilir ve çocuğun güçlü taraflarını daha erken keşfedebilir.
Özellikle eğitim, ergenlik, özgüven, arkadaşlık ilişkileri ve aile içi iletişimde mizaç bilgisi çok işe yarar. Çünkü çocuk değiştirilmeye çalışıldığında çoğu zaman zorlaşır; ama anlaşıldığında daha çok açılır.
Çocuğun mizacını anlamak, onunla daha sağlıklı iletişim kurmanın ve gerçekten neye ihtiyaç duyduğunu fark etmenin en güçlü yollarından biridir.